رمزگشایی از تاریخ؛ پاسخ به ابهامات پیرامون هویت اداری و سیاسی فریدن بزرگ

پاسخ سردبیر سایت خبری دالانکوه به ابهامات و سئوالات مخاطبان محترم در خصوص تاریخچه اداری و سیاسی شهرستان فریدن (داران)

با سلام و احترام خدمت مخاطبان گرامی. پیرو انتشار گزارش زندگی‌نامه و کارنامه خدمات مجاهد بزرگ منطقه، آسید عباس مصطفوی، و سوالات ارزشمندی که جهت شفاف‌سازی تاریخ منطقه مطرح شد، توضیحات مستند و تاریخی زیر به همراه شماره مصوبات قانونی هیئت وزیران وقت، جهت رفع ابهامات تقدیم حضور می‌گردد:

۱. درباره سال تأسیس فرمانداری (تثبیت در ۱۳۲۵ یا شکل‌گیری اولیه در ۱۳۱۶؟)

بر اساس اسناد رسمی و قوانین تقسیمات کشوری، روند شکل‌گیری اداری فریدن به شرح زیر بوده است:

• در سال ۱۳۱۶ و با تصویب قانون جدید تقسیمات کشوری، اصفهان و یزد با یکدیگر «استان دهم» را تشکیل می‌دادند که در آن زمان، فریدن و چهارمحال با هم به عنوان یکی از شهرستان‌های این استان به شمار می‌رفتند.
• در تاریخ  1322/11/29 به موجب مصوبه شماره ۲۲۷۸۲، بخش فریدن از اصفهان جدا و تابع شهرکرد شد.
• سرانجام در تاریخ ۲۷ / 03 / 1325 بنا به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیئت وزیران (طی مصوبه شماره ۳۵۱۵۷)، بخش فریدن به همراه بخش آخوره از شهرکرد مجزا شده و به عنوان «شهرستان مستقل فریدن» تابع استان دهم (اصفهان) گردید.

بنابراین، ریشه تفاوت تاریخ‌ها در همین سیر اداری است؛ شکل‌گیری اولیه و پیوند فریدن در تقسیمات کشوری به سال ۱۳۱۶ بازمی‌گردد، اما استقلال کامل اداری و تأسیس فرمانداری مجزای فریدن به مرکزیت داران، رسماً در سال ۱۳۲۵ محقق شده است.

اخذ این امتیاز بزرگ و استقرار فرمانداری مستقل در سال ۱۳۲۵ (زمانی که داران هنوز از نظر ساختار شهرداری به شکل نوین امروزی درنیامده بود)، دقیقاً نشان‌دهنده نفوذ، رایزنی‌های گسترده و جایگاه اجتماعی بالای آسید عباس مصطفوی در پایتخت و دربار است که توانست پیش از تأسیس شهرداری، امتیاز فرمانداری را برای منطقه جذب و تثبیت کند.

۲ – در خصوص نمایندگی مجلس مشروطه در سال ۱۲۸۵ و وضعیت حوزه انتخابیه

در نظام انتخاباتی دوره اول مجلس شورای ملی (مشروطه) در سال ۱۲۸۵، انتخابات بر پایه حوزه‌های جمعیتی ثابت و تک‌نماینده‌ای امروزی نبود، بلکه انتخابات به‌صورت صنفی، طبقاتی و بر اساس نفوذ محلی، اصناف، علما، بزرگان و وزن سیاسی مناطق برگزار می‌شد. در آن دوره، فریدن و مناطق اطراف آن به عنوان بخشی از ایالت اصفهان و بختیاری در فرآیند انتخاب نمایندگان مشارکت داشتند. بنابراین، در خصوص دوره مشروطه باید با احتیاط علمی و تاریخی سخن گفت، زیرا ساختار نمایندگی در آن زمان با نظام انتخاباتی امروز متفاوت بود. معرفی آسید عباس مصطفوی در سال ۱۲۸۵ به عنوان نماینده یا چهره معرفی‌شده از فریدن در این جنبش، به پشتوانه مجاهدت‌های علمی و سیاسی ایشان در اصفهان و نجف و همراهی نزدیکی او با رهبران مشروطه (مانند خاندان کیان‌ارثی و علما) صورت گرفت؛ لذا از منظر دقیق تاریخی، ایشان از برجسته‌ترین چهره‌های اثرگذار منطقه در تحولات مشروطه‌خواهی بوده‌اند.

همچنین اقدام هوشمندانه ایشان در الحاق معنوی و ثبتی آمار جمعیتی مناطق همجوار (مانند کرون) به فریدن، راهکاری برای افزایش وزن جمعیتی منطقه در دهه‌های ۱۳۲۰ و ۱۳۳۰ جهت اخذ امتیازاتی چون فرمانداری و ادارات مستقل بود که دوراندیشی و هوشمندی تاریخی ایشان را نشان می‌دهد.

۳ – درباره تقدم فرمانداری بر شهرداری و نقش تاریخی چادگان

سوالی مطرح شد که چگونه شهری که هنوز شهرداری نداشته (تأسیس شهرداری داران در سال ۱۳۲۹)، توانسته در سال ۱۳۲۵ فرمانداری داشته باشد؟

 (پیشینه اداری منطقه): از دوران صفویه تا اواخر پهلوی اول، مرکزیت اداری و سنتی فریدن (تحت عنوان نایب‌الحکومه) در چادگان مستقر بود و اسناد تاریخی (مانند سند سال ۱۳۰۵) که نواحی مختلف منطقه را زیر نظر چادگان معرفی می‌کنند، کاملاً درست و مربوط به ساختار سنتی آن دوران است.

(روند تدریجی توسعه داران): هنر بزرگ آسید عباس مصطفوی انتقال این مرکزیت اداری و سیاسی به داران و نوسازی ساختار منطقه بود. او ابتدا با واگذاری رایگان زمین‌های شخصی خود، بسترهای اداری (تأسیس ژاندارمری، دادگاه، بهداری و…) و فرمانداری را در سال ۱۳۲۵ مستقر کرد و سپس با جذب مهاجران و رونق بازار، در سال ۱۳۲۹ شهرداری داران را تأسیس نمود.

بنابراین، شکل‌گیری فرمانداری و سپس شهرداری، نشان‌دهنده روند تدریجی تثبیت مرکزیت اداری داران در فریدن است. این تقدم اداری، حاصل یک لابی‌گری، نفوذ شخصی و تلاش استثنایی سیاسی برای تثبیت موقعیت جدید داران بوده است.

در پایان، از اینکه با نگاهی دقیق ما را در بازخوانی تاریخ منطقه‌مان همراهی کردید، صمیمانه سپاسگزاریم. هدف ما از انتشار این گزارش‌ها صرفاً مرور خاطرات نیست؛ بلکه می‌خواهیم چراغ راهی را که آن بزرگ‌مرد با استقامت و درایت در دل محرومیت‌های گذشته برافروخت، به نسل امروز یادآوری کنیم. او در روزگاری که کمبودها بیداد می‌کرد، با دست خالی و همتی بلند، زیرساخت‌های فریدن بزرگ را پی ریزی کرد تا امروز ما میراث‌دار آن همت و تلاش باشیم. امید است این گزارش‌ها، تلنگری باشد بر ذهن ما برای پاسداشت خدمات کسانی که با اخلاص، بذر توسعه را در خاک این منطقه کاشتند. به امید سربلندی فریدن بزرگ