مردم فریدن، مدیریت را با نتیجه می‌سنجند؛ نه با روایت‌ها
- شناسه خبر: 17712
- تاریخ و زمان ارسال: ۲۴ آبان ۱۴۰۵ ساعت ۰۸:۰۹
- نویسنده: مدیریت دالانکوه
مسئله از جایی آغاز می‌شود که اطلاع‌رسانی، جای دستاورد واقعی را بگیرد و نمایش، بر خود کار غلبه کند. گاهی چنین به نظر می‌رسد که برخی مدیران، تبلیغات، بازنمایی گزینشی و روایت‌سازی درباره پروژه‌های ملی و محلی را راهی برای موفق نشان دادن عملکرد خود می‌دانند. همان‌گونه که حاشیه‌سازی سیاسی و جناحی نادرست و محکوم است، روایت‌سازی نادرست درباره موفقیت‌های مدیریتی نیز، در هر دوره و از سوی هر مدیری، به همان اندازه نادرست و آسیب‌زاست.
در مدیریت مطلوب، هیچ عکس یادگاری، خبر افتتاح یا گزارش پرطمطراقی نمی‌تواند به‌تنهایی نشان دهد که زندگی مردم بهتر شده است. مدیریت را نمی‌توان فقط با تعداد خبرها، مراسم‌ها یا حتی فهرست پروژه‌ها سنجید.
پرسش اصلی این نیست که چند پروژه در قاب تصویر قرار گرفته یا نام چه کسانی در کنار آن‌ها آمده است؛ پرسش این است که کار وعده‌داده‌شده واقعاً به نتیجه رسیده یا نه، مردم چه چیزی را در زندگی روزمره خود لمس می‌کنند و آن نتیجه تا چه اندازه پایدار است.
افتتاح یک پروژه، پایان مسئولیت نیست. نحوه جذب و تخصیص بودجه، منشأ اعتبارات، اراده ملی، استانی یا محلی پشت پروژه، ضرورت اجرای آن، کیفیت بهره‌برداری، دسترسی عادلانه مردم، دوام خدمت و پاسخ‌گویی درباره هزینه و زمان‌بندی، همگی بخشی از همان مسئولیت‌اند.
اطلاع‌رسانی یا تبلیغ شخص‌محور؟
شفاف‌گویی درباره یک پروژه با تبلیغ شخص‌محور تفاوت دارد. اطلاع‌رسانی روشن می‌کند که پروژه با چه هدفی تعریف شده، چه میزان اعتبار و از چه منبعی برای آن در نظر گرفته شده، اکنون در چه مرحله‌ای قرار دارد، با چه موانعی روبه‌روست و نتیجه مورد انتظار چیست.
چنین گزارشی ممکن است از پیشرفت کار یا حتی از تأخیر و دشواری سخن بگوید. ارزش آن در این است که به مردم امکان می‌دهد عملکرد مسئولان را بفهمند و آن را پیگیری کنند.
در مقابل، تبلیغ شخص‌محور معمولاً چهره مدیر را برجسته می‌کند و پرسش‌های مهم درباره زمان‌بندی، اعتبارات، هزینه، کیفیت و میزان بهره‌مندی مردم را به حاشیه می‌راند.
روایت‌سازی نیز لزوماً به معنای دروغ‌گویی نیست.
هر گزارشی ناگزیر انتخاب می‌کند که چه موضوعی را برجسته و چگونه آن را بیان کند. اما هنگامی که تنها بخش‌های مطلوب دیده شوند، نقش دستگاه‌های ملی و استانی نادیده گرفته شود، تأخیرها و محدودیت‌ها از چشم مردم پنهان بماند و تصویر ارائه‌شده با تجربه واقعی شهروندان فاصله پیدا کند، روایت به ابزاری برای پوشاندن واقعیت نزدیک می‌شود.
البته باید میان روایت‌سازی گزینشی و «داده‌سازی نادرست» تفاوت گذاشت. داده‌سازی نادرست، ساختن، تحریف یا نادرست عرضه کردن اطلاعات است و موضوعی جدا و جدی‌تر به شمار می‌آید. بدون شواهد نیز نباید چنین اتهامی را متوجه شخص یا مدیر مشخصی کرد. با این حال، همین تمایز نشان می‌دهد که انتشار داده‌های دقیق و قابل راستی‌آزمایی تا چه اندازه اهمیت دارد؛ داده‌ای که بتوان آن را با واقعیت سنجید، نه اینکه صرفاً در گزارش‌های مختلف تکرار شود.
دستاورد را باید در زندگی مردم دیدموفقیت مدیریتی باید بر اساس آثار قابل اندازه‌گیری و قابل بررسی برای مردم سنجیده شود. پرسش‌های اساسی در این زمینه روشن‌اند:
- آیا پروژه در زمان‌بندی اعلام‌شده پیش رفته است؟ اگر نه، دلیل تأخیر و برنامه جبران آن چیست؟
- آیا خدمت ارائه‌شده کیفیت لازم را دارد و در گذر زمان پایدار می‌ماند؟
- آیا اشتغال ایجادشده پایدار است یا فقط برای مدتی کوتاه به عددی در آمار و خبری در رسانه‌ها تبدیل می‌شود؟
- آیا مردم در مناطق و گروه‌های مختلف به‌طور عادلانه از خدمات بهره‌مند می‌شوند؟
- آیا هزینه‌ها، تغییرات برنامه و دلایل افزایش یا کاهش اعتبارات به‌روشنی توضیح داده می‌شود؟
پاسخ‌گویی یعنی همین پرسش‌ها جدی گرفته شوند؛ نه اینکه هر پرسش انتقادی با انتشار یک خبر تازه یا ارائه وعده‌ای دیگر کنار گذاشته شود.
گزارش مفید باید هدف پروژه، میزان اعتبار، درصد پیشرفت، موانع، زمان‌بندی و نتیجه مورد انتظار را روشن کند و میان آنچه انجام شده و آنچه همچنان در حد وعده است، مرز بگذارد.
اگر مانعی وجود دارد، بیان صادقانه آن نشانه ضعف نیست؛ پنهان کردن مانع‌هاست که اعتماد عمومی را کاهش می‌دهد. اگر زمان‌بندی تغییر کرده، مردم باید بدانند چرا این اتفاق افتاده و گام بعدی چیست. شفافیت فقط انتشار خبرهای خوب نیست؛ توضیح دادن درباره فاصله میان برنامه و اجرا نیز بخشی از شفافیت است.
پروژه ملی، مسئولیت محلی پروژه‌ای که در سطح ملی تصویب یا تأمین مالی شده، به‌خودی‌خود دستاورد شخصی هیچ مدیری نیست. مدیر محلی مالک تصمیم‌ها و منابع دستگاه‌های دیگر نیست؛ اما مسئول پیگیری امور مرتبط با زندگی مردم منطقه است.
هماهنگی میان دستگاه‌ها، شناسایی و رفع موانع، پیگیری زمان‌بندی و ارائه گزارش صادقانه از پیشرفت‌ها و کاستی‌ها، وظایف مهم مدیران محلی است. این مسئولیت ارزشمند است، اما ارزش آن در اجرای درست، پیگیری مستمر و پاسخ‌گویی نهفته است، نه در نسبت دادن تمام نتیجه به نام یک فرد.
در فریدن، قضاوت درباره مدیریت نمی‌تواند از تجربه روزمره مردم جدا باشد.
میان وعده‌هایی که در نشست‌ها و گزارش‌ها مطرح می‌شوند و آنچه شهروندان در دسترسی به خدمات، فرصت‌های شغلی و کیفیت زندگی تجربه می‌کنند، ممکن است فاصله‌ای وجود داشته باشد؛ فاصله‌ای که با تیتر، مراسم، تبلیغ و سخنرانی از میان نمی‌رود.
سخن گفتن از توسعه نیز نباید به فهرستی از پروژه‌های پراکنده محدود شود. توسعه پایدار به شناخت ظرفیت‌ها و عقب‌ماندگی‌های منطقه، تداوم خدمات، برنامه‌ریزی واقع‌بینانه و بهره‌مندی عادلانه مردم نیاز دارد. این مسیر شاید کم‌هیاهوتر از یک مراسم افتتاح باشد، اما آثار آن در زندگی مردم ماندگارتر خواهد بود.
رسانه‌ها و شهروندان نیز در این میان نقش مهمی دارند: پرسیدن، مقایسه وعده با نتیجه و درخواست اطلاعات روشن. البته این مطالبه‌گری نباید به بدگمانی نسبت به هر خبر یا نادیده گرفتن تلاش‌های واقعی تبدیل شود. انصاف یعنی هم پیشرفت‌ها را دید و هم کاستی‌ها را؛ نه موفقیت‌ها را انکار کرد و نه هر پروژه‌ای را صرفاً به نام یک مدیر یا پیگیری‌های او ثبت کرد.
مدیرانی که کارنامه‌ای قابل دفاع دارند، از سنجیده شدن بر اساس معیارهای روشن زیان نمی‌بینند. برعکس، داده‌های دقیق می‌تواند میان کار واقعی و تصویرسازی تفاوت بگذارد و اعتماد عمومی را تقویت کند.
تبلیغ، عکس یادگاری و خبر افتتاح می‌توانند درباره یک کار اطلاع‌رسانی کنند؛ اما اصل کار نیستند. گزارش پرطمطراق نیز جای پاسخ‌گویی درباره هزینه، زمان و نتیجه را نمی‌گیرد.
معیار منصفانه، نه تعداد روایت‌هاست و نه بزرگی وعده‌ها؛
معیار، خدمتی است که به‌موقع، باکیفیت و عادلانه به مردم برسد و درباره منشأ، هزینه و دوام آن بتوان پرسش کرد.
مردم با روایت اداره نمی‌شوند؛ مدیریت را در نتیجه‌ای می‌سنجند که خود، خانواده و فرزندانشان در زندگی روزمره لمس می‌کنند.
سردبیر هفته نامه دالانکوه – سهیلا محمدیان
